7 listopada 2016

Dostosowanie sieci szkół do zmiany struktury szkolnej

Zmiana struktury szkolnej pociąga za sobą konieczność wprowadzenia zmian w sieciach szkolnych, szczególnie w sieciach szkół podstawowych. Przepisy obecnie obowiązującej ustawy o systemie oświaty określają tryb likwidacji i przekształcenia szkoły publicznej oraz wprowadzania zmian w sieciach szkolnych.

Zgodnie z tymi przepisami jednostka samorządu terytorialnego, która zamierza przekształcić szkoły, jest zobowiązana do:

  1. przeprowadzenia przekształcenia w odrębnym postępowaniu dla każdej ze szkół;
  2. podjęcia uchwały o zmianie sieci szkół.

Aby ułatwić samorządom przeprowadzenie w okresie przejściowym tj. do dnia 31 sierpnia 2019 r. procesu dostosowania sieci szkół do projektowanej zmiany struktury szkolnej, w projekcie ustawy zaproponowano, aby przepisy dotychczasowej ustawy o systemie oświaty oraz projektowanej ustawy – Prawo oświatowe nie dotyczyły przekształceń szkół publicznych (samorządowych i niesamorządowych) dokonywanych na podstawie ustawy wprowadzającej ustawę – Praw oświatowe, a także zmian sieci szkół związanych z tymi przekształceniami.

W przypadku przekształceń, które nastąpią z mocy ustawy, jednostka samorządu terytorialnego będzie zobowiązana do podjęcia:

  • do dnia 30 listopada roku w którym nastąpi przekształcenie szkoły, uchwał deklaratoryjnych potwierdzających nastąpienie przekształcenia i pozwalających na uporządkowanie kwestii formalno-prawnych wynikających z przekształcenia.

Uchwały te będą stanowić jednocześnie akty założycielskie szkół przekształconych z mocy prawa. Uchwałą deklaratoryjną podejmowaną w terminie do dnia 30 listopada 2019 r. organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej dotychczasowe gimnazjum (w tym gimnazjum dla dorosłych) stwierdzi zakończenie jego działalności.

Natomiast przekształcenia szkół publicznych, podejmowane z inicjatywy właściwych organów jednostek samorządu terytorialnego oraz wynikające z tych przekształceń zmiany w sieci szkolnej, zostaną przeprowadzone na podstawie szczególnych uchwał dostosowujących, podejmowanych przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Uchwały te z jednej strony stanowić będą formalną podstawę dokonania zmian organizacyjnych a drugiej – dostosowywać będą istniejącą sieć szkół publicznych do zmian w strukturze szkolnej oraz – w przypadku powiatu – ustalać sieć szkół ponadpodstawowych.

Mocą uchwał dostosowujących możliwe będzie także dokonanie zmian w uchwałach rad gmin o sieci przedszkoli i oddziałów przedszkolnych, w zakresie oddziałów przedszkolnych zorganizowanych w szkołach podstawowych.

Uchwały samorządów o sieci szkół

Uchwały w sprawie dostosowania sieci szkolnej do nowego ustroju szkolnego będą podejmowane przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego (gminy, powiatu) w dwustopniowej procedurze.

Krok 1: organ  stanowiący jednostki samorządu terytorialnego będzie zobowiązany do podjęcia uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego (uchwała ta będzie podana do publicznej wiadomości poprzez umieszczenie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego lub w widocznym miejscu w siedzibie urzędu tej jednostki)

Krok 2: samorząd zobowiązany będzie do przedłożenia uchwały kuratorowi oświaty w celu uzyskania pozytywnej opinii w zakresie zgodności z prawem rozwiązań zaproponowanych w uchwale oraz zapewnienia wszystkim dzieciom i młodzieży możliwości realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki.

Krok 3: Kurator oświaty wyda pozytywną opinię w ciągu 21 dni od dnia otrzymania uchwały w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego.  Opinia kuratora oświaty będzie wiążąca dla jednostki samorządu terytorialnego. Na opinię kuratora oświaty nie będzie przysługiwało zażalenie. Będzie natomiast przysługiwała skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.

Krok 4: po otrzymaniu pozytywnej opinii kuratora oświaty organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, do dnia 31 marca 2017 r., podejmie uchwałę w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego.

W projekcie ustawy przewidziano możliwość wydania przez kuratora oświaty warunkowej pozytywnej opinii o zaprezentowanym w przedłożonej uchwale, projekcie sieci szkół dostosowanej do nowego ustroju szkolnego. Opinia warunkowa zawierać będzie wskazanie zmian niezbędnych do wprowadzenia w uchwale w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego podejmowanej do 31 marca 2017 r. w stosunku do uchwały zawierającej projekt sieci.

Nieuwzględnienie stanowiska kuratora oświaty w uchwale w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego (uchwale ostatecznej) będzie równoznaczne z niespełnieniem ustawowego wymogu w zakresie uzyskania pozytywnej opinii kuratora, tj. uzyskaniem opinii negatywnej. Uchwała w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego będzie podlegać nadzorowi z punktu widzenia zgodności z prawem sprawowanemu przez wojewodę.

Opinia związków zawodowych o sieci szkół

Uchwała w sprawie projektu dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego będzie kierowana także do zaopiniowania do organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego albo jednostek organizacyjnych organizacji związkowych wchodzących w skład organizacji związkowych reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego, zrzeszających nauczycieli. Tak jak w przypadku kuratora oświaty, organizacje związkowe będą miały 21 dni na wyrażenie opinii, z tym że opinia ta nie będzie miała charakteru wiążącego.

Co powinno być w uchwale o sieci szkół?

Zakres uchwały w sprawie (projektu) dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego będzie obejmować:

  1. plan sieci wszystkich szkół publicznych funkcjonujących na terenie danej jednostki (w przypadku gminy – także granice obwodów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży) zarówno w okresie przejściowym, tj. w latach 1 września 2017 r – 31 sierpnia 2019 r., jak i w okresie po dniu 31 sierpnia 2019 r. (w przypadku gminy – projekt planu sieci szkół podstawowych i granic ich obwodów od dnia 1 września 2019 r.).;
  2. w uchwale w szczególności będą wskazane adresy siedzib szkół oraz innych miejsc prowadzenia zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych.

Adresatem uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego są przede wszystkim uczniowie szkół i ich rodzice, którzy powinni mieć zapewnioną możliwość zapoznania się z pełną informacją o sieci szkół modyfikowanej w związku ze zmianą ustroju szkolnego.

Uchwała w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego będzie stanowić jednocześnie akty założycielskie szkół powstających w wyniku przekształceń (włączeń) dokonywanych mocą uchwały, stąd też określać będzie podstawowe elementy aktu założycielskiego, takie jak typy, nazwy i siedziby szkół, daty rozpoczęcia działalności przez te szkoły oraz rok szkolny, w którym rozpocznie się kształcenie w klasie I szkoły podstawowej. Uchwała ta będzie podejmowana w oparciu o ustawowe wytyczne mające na celu zabezpieczenie minimalnych wymagań związanych z funkcjonowaniem szkoły podstawowej

Ustalając sieć szkół gmina powinna dążyć do tego, aby szkoła podstawowa była szkołą o pełnej strukturze organizacyjnej (obejmującą klasy I – VIII) oraz funkcjonowała w jednym budynku lub jego bliskiej lokalizacji.

Co się stanie jeśli kurator nie wyda pozytywnej opinii o sieci szkół?

W przypadku nieuzyskania pozytywnej opinii kuratora oświaty bądź też niepodjęcia uchwały w sprawie dostosowania sieci szkół do nowego ustroju szkolnego do dnia 31 marca 2017 r., obowiązywać będą dotychczasowe uchwały w sprawie sieci szkół podjęte na podstawie art. 17 ustawy o systemie oświaty. Organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego opracowuje i poda do publicznej wiadomości informację w sprawie planu sieci szkół, jaki będzie obowiązywał od dnia 1 września 2017 r., z uwzględnieniem zmian w sieci szkół, które nastąpią z mocy z prawa.

Projekt ustawy przewiduje również możliwość nowelizacji uchwał dostosowujących podejmowanych przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, tak aby zabezpieczyć niezbędną elastyczność w procesie dokonywanych przekształceń. Niemniej, każdorazowa zmiana uchwały dostosowującej sieć będzie wymagać uzyskania pozytywnej opinii właściwego kuratora oświaty.

Po zakończeniu procesu dostosowania sieci szkolnych do zmiany struktury szkolnej korekty w sieciach szkół będą przeprowadzane przez jednostki samorządu terytorialnego na zasadach ogólnych opisanych w art. 39 projektowanej ustawy – Prawo oświatowe.